http://img.tebyan.net/big/1390/09/20111126123721510_moharam-12.jpg
http://img.tebyan.net/big/1390/09/20111126123721510_moharam-12.jpg








امام خمینی: همه باید نظر خودشان را بدهند /

و هیچ کدام هم برایشان حتی جایز نیست که یک چیزی را بفهمند و نگویند.

/ باید وقتی می فهمند، اظهار کنند. /

این موافق هر که باشد ، باشد ، مخالف هرکه هم باشد ، باشد. /

( صحیفه امام،ج13،ص102)

آفـتـــاب در زنـجـیـــر! ... (اگر از آفتاب بیم نداشتند ، هر شمعی را گردن نمیزدند! ...) - نرخ ارز غیر واقعی نقطه شکست اقتصاد کشور



آفـتـــاب در زنـجـیـــر! ... (اگر از آفتاب بیم نداشتند ، هر شمعی را گردن نمیزدند! ...)







نوشته شده در تاریخ جمعه 7 خرداد 1389 توسط عـبــد عـا صـی

نرخ ارز غیر واقعی

نقطه شکست اقتصاد کشور   

 
 

 

چین در دهه گذشته با اتخاذ سیاست کاهش ارزش پول ملی خود به همراه سایر سیاست‌های مناسب اقتصادی، به افزایش صادرات بسیار قابل توجهی دست یافت؛ این امر در نهایت سبب افزایش تولید و اشتغال و دستیابی رشد بسیار بالای اقتصادی در این کشور شد که از تبعات قابل توجه آن می‌توان خارج شدن بیش از دویست(200) میلیون نفر از مردم چین از زیر خط فقر در دهه گذشته را نام برد،

 

کمتر کسی پیدا می‌شود که تا به حال با واژه «ارز» «نرخ ارز» یا قیمت پول‌های رایج سایر کشورها؛ مانند: دلار، یورو، پوند، ین، یوآن، مارک، فرانک، درهم و ... برخورد نکرده باشد. برای اغلب شهروندان، نرخ ارز چندان مهم نبوده و عمدتاً این تصور را دارند که نرخ ارزهای خارجی تنها زمانی که قصد عزیمت به کشورهای دیگر داشته یا اینکه می‌خواهند. با سایر کشورها معامله‌ای انجام دهند، برایشان مهم و تاثیر گذار خواهد بود، در غیر این صورت در حالت معمول نرخ ارز مساله‌ای بسیار کم اهمیت یا حتماً بی اهمیت در زندگی روزانه آنان می‌باشد؛ اما واقعیت کاملاً مغایر با این تصور است. در ادامه به این نکته خواهیم پرداخت که «نرخ ارز» و نحوه تعیین آن می‌تواند تاثیر بسزایی در زندگی و وضعیت معیشتی و اقتصادی تک تک آحاد جامعه حتی آن دسته از هم میهنانی که در اقصی نقاط کشور و در روستا‌های بسیار دور افتاده زندگی می‌کنند، ایفا نماید. اصولاً امروزه با توجه به ساختار اقتصاد بین‌المللی، همه کشورهای جهان به دلیل انجام صادرات و واردات کالاها و خدمات با سایر کشورها، با ارز دیگر کشورها درگیر بوده و بالطبع ناگزیر به تعیین نرخ ارز هستند. معمولاً بانک‌های مرکزی کشورها مسوولیت تعیین نرخ ارز را بر عهده دارند؛ اما شیوه تعیین نرخ ارز در کشور در اقتصادهای مختلف متفاوت است. یکی از روش‌های تعیین نرخ ارز، نرخ ارز شناور است که در این شیوه، دولت‌ها و بانک‌های مرکزی کشورها در تعیین نرخ ارز هیچ گونه دخالتی انجام نداده و نرخ ارز توسط بازار ارز معلوم می‌شود. بدیهی است که ارزهای خارجی همانند سایر کالاها و خدمات دارای عرضه وتقاضای خاص خود می‌باشند. عرضه کنندگان ارزهای خارجی کسانی هستند که می‌خواهند در داخل کشور ارزهای خارجی خود را به ریال تبدیل کنند؛ مانند: صادر کنندگان، جهانگردان و سرمایه گذاران خارجی و ... اما تقاضا کنندگان ارزهای خارجی هم کسانی هستند که خواهان تبدیل ریال به پولهای خارجی می‌باشند که می‌توان وارد کنندگان کالا و ایرانیان متقاضی سفر به خارج را جزو این گروه دانست. در نتیجه شاهد خواهیم بود که همه روزه عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان ارزهای خارجی با هم در تعامل هستند و ما حصل و برآیند این تعامل عرضه و تقاضا، تعیین نرخ ارز خواهد بود؛ به عنوان مثال چنانچه  دیروز یک دلار معادل هزار تومان بود و امروز تعداد متقاضیان دلار بیش از عرضه کنندگان این ارز خارجی است، بدیهی می‌باشد که نرخ دلار امروز افزایش یافته و دلار بیش از هزار تومان ارزش خواهد داشت، عکس این قضیه نیز صادق است. همانطور که اشاره شد، در نظام ارزی شنا و ... بانک مرکزی کشورها هیچگونه دخالتی در تعیین نرخ ارز ندارند و این نرخ توسط بازار ارز تعیین می‌شود. این روش مخصوص کشورهای کوچک با اقتصاد باز می‌باشد. روش دیگر محاسبه نرخ ارز «نرخ ارز ثابت» است که در این روش بانک مرکزی کشورها به شدت در بازار ارز دخالت دارد و نرخ ارز مشخصی توسط دولت یا بانک مرکزی تعیین می‌شود- مثلاً یک دلار معادل هزار تومان و این نرخ تا زمانی که دولت نرخ ارز جدیدی را تعیین نکرده باشد، ثابت باقی خواهد ماند، در این روش بانک مرکزی کشورها با استفاده از ذخایر ارزی خود در بازار دخالت کرده و عرضه و تقاضای ارز را به صورت مصنوعی در تعادل نگه داشته و سبب ثبات نرخ ارز می‌شود؛ یعنی زمانیکه تقاضای ارز بیش از عرضه آن است، بانک مرکزی با عرضه ارز خود و تبدیل آن به پول داخلی تعادل لازم را به وجود می‌آورد و زمانی که عرضه ارز بیش از تقاضای آن است، بانک مرکزی با خرید ارز خارجی و پرداخت پول رایج کشور قبل از آن نرخ ارز را ثابت نگه می‌دارد. در این روش دولت‌ها و بانک‌های مرکزی کشورها، هزینه‌های گزافی را جهت تثبیت نرخ ارز متحمل می‌شوند و این روش معمولاً در کشورهای با اقتصاد بسته و دولتی به کار گرفته می‌شود. در ضمن روش بینابینی هم وجود دارد که بسیاری از کشورها از این شیوه استفاده می‌کنند و به آن «روش نرخ ارز مدیریت شده یا شناور میخکوب شده» می‌گویند. در این روش دولت جهت کنترل نوسان‌های نرخ ارز در روش شناور، نرخ ارز تعیین شده در بازار به گونه‌ای خاص مدیریت می‌کند تا این نوسان را به حداقل برساند. آنچه امروزه نرخ ارز و نحوه تعیین آن را با اهمیت می‌سازد، تاثیر نرخ ارز بر صادرات و واردات کشورها و در نتیجه تاثیر آن بر سطح تولید، اشتغال و حتی سطح رفاه و معیشتی جامعه است. چنانچه نرخ ارز کشوری به صورت مصنوعی بالا نگه داشته شود - پول ملی تقویت گردد- کالاهای تولید شده در این کشور مزیت رقابتی خود را در سطح بین‌المللی از دست می‌دهند و این کالاها برای خارجیان گران‌تر شده و در نتیجه صادرات این کشور کاهش قابل توجهی خواهد یافت؛ به عنوان مثال اگر ارزش یک دلار در ایران با دخالت بانک مرکزی به پانصد تومان کاهش یابد، در این صورت شاهدخواهیم بود کالای ایرانی دو هزار تومانی که تا دیروز معادل دو دلار بود، امروز معادل 4 دلار شده است، در نتیجه با دو برابر شدن قیمت آن برای خارجیان این کالا تقاضایی در بازارهای جهانی نخواهد داشت و صادرات کشور به نحو چشمگیری کاهش خواهد یافت. همچنین با کاهش صادرات، به طور طبیعی شاهد کاهش سطح تولید و اشتغال کشور در نتیجه کاهش رفاه جامعه خواهیم بود. از سوی دیگر در صورت تقویت مصنوعی و غیر واقعی پول ملی، کالاهای وارداتی در کشور ارزان‌تر می‌شود؛ به عنوان نمونه در مثال فوق چنانچه تا قبل از کاهش نرخ دلار از هزار تومان به پانصد هزار تومان، کالایی دو دلاری را از کشور ایتالیا به قیمت دو هزار تومان وارد می‌کردیم، اکنون با کاهش نرخ ارز این کالا قیمتش به هزار تومان کاهش می‌یابد و در نتیجه قیمت آن در کشورمان نصف خواهد شد؛ در ضمن ماحصل آن افزایش تقاضا برای مصرف کالاهای وارداتی و کاهش مصرف کالاهای داخلی است باید گفت که این امر لطمات گسترده‌ای به تولید و اشتغال کشور وارد خواهد کرد و نتیجه‌ای جز کاهش سطح معیشتی جامعه نخواهد داشت. حال چنانچه بانک مرکزی کشور به صورت مصنوعی به تضعیف پول ملی بپردازد و نرخ ارز را افزایش دهد، شرایطی کاملاً عکس حالت فوق اتفاق خواهد افتاد. اگر نرخ ارز از حالت معمول آن بیشتر شود؛ به عنوان مثال چنانچه ارزش یک دلار به جای هزار تومان به دو هزار تومان برسد، در این صورت کالاهای ایرانی برای خارجی‌ها ارزان‌تر و بر عکس کالاهای خارجی وارداتی در داخل کشور گران‌تر می‌شود. در این شرایط کالایی که دو هزار تومان قیمت دارد، (قبلاً قیمت آن برای صادرات 2 دلار بوده است) اکنون قیمت آن یک دلار خواهد بود. در اثر این رویه تقاضا برای مصرف کالاهای ایرانی که ارزان‌تر است در سایر کشورها افزایش یافته و صادرات کشور افزایش چشمگیری خواهد داشت. این افزایش صادرات، افزایش سطح تولید و اشتغال کشور را در پی داشته و به بهبود وضع معیشتی جامعه منجر خواهد شد. از سوی دیگر در این شرایط قیمت کالاهای خارجی برای مصرف کنندگان داخلی دو برابر خواهد شد. با گرانی کالاهای وارداتی، تقاضا برای مصرف کالاهای وارداتی به شدت کاهش خواهد یافت و در بازارهای داخلی افزایش فروش تولیدات داخلی را شاهد خواهیم بود؛ در واقع این امر به رشد اقتصادی کشور کمک شایانی خواهد کرد. اصولاً دولت‌های بسیاری از کشورها، تلاش می‌کنند به نوعی نرخ ارزهای خارجی را در قیاس با پول داخلی خود افزایش دهند تا از مزایای فوق استفاده کنند و با افزایش صادرات و کاهش واردات، تولید و اشتغال کشور را بهبود بخشند.

 

 

 

یکی از مهمترین کشورها کشور چین می‌باشد که در دهه گذشته با اتخاذ سیاست کاهش ارزش پول ملی خود به همراه سایر سیاست‌های مناسب اقتصادی، به افزایش صادرات بسیار قابل توجهی دست یافت؛ به نحوی که اغلب بازارهای جهان؛ به ویژه بازار آمریکا، اروپا و حتی بازار ایران به نحو خیره کننده‌ای  به تسخیر کالاهای چینی در آمده است لازم به ذکر می‌باشد، این امر در نهایت سبب افزایش تولید و اشتغال و دستیابی رشد بسیار بالای اقتصادی در این کشور شد که از تبعات قابل توجه آن می‌توان خارج شدن بیش از دویست(200) میلیون نفر از مردم چین از زیر خط فقر در دهه گذشته را نام برد، مساله‌ای که مسوولین و تصمیم گیرندگان اقتصادی کشورمان در طی سالهای اخیر، نه تنها به آن بی توجه بوده‌اند، بلکه با پائین نگه داشتن غیر واقعی نرخ ارز و تقویت پول ملی و جلوگیری از افزایش قیمت دلار با استفاده از درآمدهای ارزی ملی کشور سبب وارد آمدن لطمات جبران ناپذیری به تولید و اشتغال کشور به ویژه در بخش‌های صنعت و کشاورزی، شده‌اند. با پائین نگه داشتن مصنوعی نرخ ارز در کشور توسط بانک مرکزی طی سالهای گذشته، شاهد هجوم بی سابقه کالاهای وارداتی به کشور بوده‌ایم که این امر تولید و اشتغال داخلی را به شدت تضعیف کرده است. نکته قابل توجه این که طی ده سال گذشته به رغم وجود تورم بسیار بالا در کشور (متوسط بیش از 15 درصد در سال) که در واقع وجود نرخ تورم بسیار پایین در کشورهای حوزه دلار بویژه آمریکا سبب تضعیف قابل توجه پول ملی کشور شده است اما طی ده سال گذشته ارزش دلار تنها از هشتصد (800) تومان به کمتر از هزار تومان رسیده است، در صورتی که این میزان بایستی حداقل به 1500 الی 1700 تومان می‌رسید. همین امر سبب شده است کالاهای وارداتی برای شهروندان کشور بسیار ارزان‌تر از کالاهای تولید داخل باشند و در نتیجه تمایل به مصرف کالاهای وارداتی افزایش یابد؛ همچنین از جهت دیگر کالاهای ایرانی قدرت رقابت خود را در بازارهای جهانی به دلیل گرانی نسبی خود - آن هم به دلیل وجود نرخ ارز نامناسب- از دست داده و صادرات کشور از رونق قابل قبولی برخوردار نباشد. اینگونه است که در بازارهای داخلی با کالاهای خارجی مواجهیم که بعضاً از قیمت نازل آنها متعجب خواهیم بود. مثلاً لباس‌های چینی که قیمت آنها از اجرت دوخت آن در کشور کمتر است یا اینکه محصولات کشاورزی وارداتی که به رغم وجود هزینه‌های حمل و گمرک و ... باز هم از تولیدات داخل ارزانتر خواهد بود. واقعیت این است که بخش قابل توجهی از این ارزانی کالاهای وارداتی فقط به دلیل تعیین نامناسب و غیر واقعی نرخ ارز است. بطور مثال در سالهای اخیر شاهد واردات بسیار گسترده انواع برنج‌های خارجی به قیمت‌های نازل هستیم که تولید کنندگان برنج کشور را با مشکلات بسیار جدی روبرو ساخته است. اما باید در نظر داشت که برنج بی کیفیت و عمدتاً ناسالم و غیر بهداشتی خارجی مانند باسماتی که با قیمت حدوداً کیلویی یک و نیم (5/1) دلار وارد کشور می‌شود به دلیل این که ارزش دلار حدود هزار تومان است، قیمت آن حدود هزار و پانصد تومان خواهد بود چنانچه ارزش دلار به میزان واقعی خود یعنی حداقل 1500 تا 1700 تومان برسد، آنگاه قیمت این برنج خارجی کیلویی 2250 الی 2550 تومان خواهد شد که در این صورت قیمت واقعی این برنج بی کیفیت خارجی از برنج‌های مرغوب داخلی نیز بیشتر می‌گردد. اینگونه است که تنها تعیین نادرست نرخ ارز در طی سالهای گذشته سبب شده است لطمات جبران ناپذیری به اشتغال و تولید کشور به ویژه در بخش‌های صنعت و کشاورزی وارد شود؛ نکته‌ای که تاکنون بسیاری از شهروندان توجهی به آن نداشته و آن را کم اهمیت دانسته‌اند. در واقع مساله‌ای بسیار مهم و تاثیر گذار در زندگی تک تک آنها خواهد بود. امروزه نرخ ارز نه تنها برای کسانی که قصد خروج از کشور را دارند یا اینکه به امر صادرات و واردات می‌پردازند، مهم است بلکه برای کسانی که در دورترین مناطق روستایی کشور زندگی می‌کنند، یا تولید کنندگان صنایع داخلی بسیار پر اهمیت‌تر و تاثیر گذارتر خواهد بود. به امید روزی که مسوولان و دولت مردان کشور به ویژه مسوولان بانک مرکزی به این مهم توجه داشته و زمینه رفع چنین نقیصه مهمی را فراهم نمایند. 
 مجید علی تبار

 

« تهیه وَ تدوین: عـبـــد عـا صـی »

مـرجـع

 




درباره وبلاگ




گر در طلب لقمه نانی ، نانی /

گر در طلب گوهر كانی ، كانی /

این نكته رمز اگر بدانی ، دانی /

هر چیز كه اندر پی آنی ، آنی ...

مـــولانـــا

===============

امام خمینی:

همه باید نظر خودشان را بدهند /

و هیچ کدام هم برایشان حتی جایز نیست که یک چیزی را بفهمند و نگویند. /

باید وقتی می فهمند، اظهار کنند. /

این موافق هر که باشد ، باشد ، مخالف هرکه هم باشد ، باشد. /

( صحیفه امام،ج13،ص102)

آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
ابر برچسب ها
پیوند های روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :